Cat6 czy Cat6A to decyzja o zapasie na kilkanaście lat, a nie o tym, który kabel jest lepszy. Ten artykuł pokazuje, gdzie przebiega realny próg między nimi, dlaczego sam kabel to nie cały tor i kiedy różnica w cenie nie zwraca się w niczym.
To jest decyzja na kilkanaście lat
Okablowanie strukturalne jest najtrwalszym elementem infrastruktury IT w firmie, ponieważ komputery wymienia się co kilka lat, przełączniki co kilka do kilkunastu, a kable pozostają w ścianach tak długo, jak stoi budynek albo trwa aranżacja.
Wynika z tego asymetria, która powinna napędzać całą decyzję: materiał jest tani, a robocizna i zamknięcie ścian nie, dlatego różnica w cenie kabla między kategoriami bywa niewielka wobec kosztu ponownego kucia, prowadzenia tras i odtworzenia wykończenia.
Dlatego pytanie nie brzmi „co wystarczy dziś”, lecz „czego będzie brakowało za dziesięć lat i ile będzie kosztowała poprawka”, gdy obecne trasy zostaną zamknięte.
Czym różnią się w praktyce
Obie kategorie obsługują typowe zastosowania biurowe bez odczuwalnej różnicy, która ujawnia się dopiero przy najwyższych przepustowościach na pełnym dystansie.
Cat6 może obsłużyć wymagające zastosowania na krótszym torze i przy sprzyjających warunkach instalacyjnych, podczas gdy na pełnej długości jest kategorią przewidzianą do niższej przepustowości.
Cat6A została zaprojektowana z większym zapasem dla wysokiej przepustowości na pełnej długości toru poziomego, dzięki czemu zachowuje parametry w warunkach typowej instalacji, ograniczając wpływ przesłuchu obcego.
Kluczowym zjawiskiem, które stoi za tą różnicą, jest przesłuch obcy, czyli zakłócenia przenoszone między sąsiadującymi kablami ułożonymi w wiązce. Przy wysokiej przepustowości staje się on ograniczeniem istotniejszym niż zakłócenia wewnątrz samego kabla, dlatego Cat6A konstruuje się z myślą o jego ograniczeniu, co przekłada się na większą średnicę i sztywność.
Ma to bezpośrednie konsekwencje montażowe, ponieważ grubszy kabel oznacza większe promienie gięcia, mniej żył w tym samym korytku i więcej pracy przy zakańczaniu.
Sam kabel to nie cały tor
W tym miejscu pojawia się najczęstsze nieporozumienie dotyczące wyboru kategorii.
Tor transmisyjny obejmuje kabel, gniazdo, panel krosowy oraz kable krosowe po obu stronach, co oznacza, że jego kategorię wyznacza najsłabszy element.
Cat6A poprowadzona do gniazda Cat6, zakończona na panelu Cat6 i połączona przypadkowym kablem krosowym nie tworzy instalacji Cat6A, lecz staje się droższym przewodem w torze o niższych parametrach.
Ma to dwie konsekwencje praktyczne:
- decyzja o kategorii dotyczy całego kompletu osprzętu, nie tylko kabla. To zmienia rachunek kosztów bardziej niż sama różnica w cenie przewodu,
- jakość wykonania waży tyle co kategoria. Rozkręcenie skrętu par na zakończeniu, zbyt ostre zagięcie albo trasa poprowadzona wzdłuż zasilania potrafią zepsuć parametry niezależnie od tego, co kupiono.
To również powód, dla którego przy wyższych kategoriach warto rozważyć pomiar certyfikacyjny, ponieważ bez niego nie ma dowodu, że tor faktycznie spełnia parametry, za które zapłacono. Rozróżnienie testu ciągłości od pomiaru certyfikacyjnego opisujemy w artykule o protokole odbioru sieci.
Kiedy Cat6 wystarcza
Wbrew temu, co sugeruje logika „bierzmy lepsze”, w wielu firmach Cat6 pozostaje wyborem racjonalnym:
- typowe stanowiska biurowe: komputery, telefony, drukarki,
- łącze internetowe oraz urządzenia nie wymagają przepustowości wykraczającej poza podstawowe zastosowania biurowe,
- brak serwerów i macierzy, do których użytkownicy sięgają po duże pliki,
- dystanse w normie, bez skrajnie długich torów,
- budynek, w którym ponowne poprowadzenie kabla jest realne, na przykład przy suficie podwieszanym i dostępnych korytkach.
Ostatni punkt jest ważny, choć często się go pomija, ponieważ jeżeli trasy są dostępne, koszt późniejszej zmiany jest umiarkowany, dzięki czemu decyzja o Cat6 nie staje się ryzykowna. Jeżeli natomiast kabel biegnie w bruździe pod tynkiem, sytuacja jest odwrotna.
Kiedy Cat6A ma sens
- do punktów dostępowych Wi-Fi. Punkty nowszych generacji mogą wymagać większej przepustowości po stronie przewodowej, dlatego w tym miejscu zapas przydaje się szczególnie szybko,
- do serwerowni i między punktami dystrybucyjnymi, gdzie ruch się agreguje,
- przy pracy na dużych plikach: projektowanie, wideo, obrazowanie, CAD,
- przy długich torach zbliżonych do granicy dystansu,
- w wiązkach o dużym zagęszczeniu, gdzie przesłuch obcy jest realnym problemem,
- wszędzie tam, gdzie kabel idzie pod tynk i późniejsza zmiana oznacza kucie.
Praktyczne podejście, które sprawdza się w większości firm, zakłada nie jedną kategorię dla całego obiektu, lecz podział: Cat6A tam, gdzie ma szansę się przydać i gdzie poprawka byłaby kosztowna, a Cat6 przy typowych stanowiskach w miejscach z dostępnymi trasami.
PoE zmienia rachunek
PoE jest elementem, który przy tej decyzji bywa pomijany, choć jego znaczenie rośnie wraz z liczbą zasilanych urządzeń.
Kabel sieciowy zasila dziś punkty dostępowe, kamery, telefony i coraz więcej urządzeń, a przepływ prądu powoduje nagrzewanie przewodu, które pogarsza parametry transmisyjne. Zjawisko nasila się w wiązkach, gdzie ciepło z sąsiednich kabli nie ma jak uciec.
Nie jest to argument rozstrzygający sam w sobie, ale zmienia sposób myślenia o instalacji, ponieważ przy większej liczbie urządzeń zasilanych przez kabel warto rozmawiać nie tylko o kategorii, lecz także o sposobie prowadzenia i wielkości wiązek.
Zagadnienie zasilania opisujemy szerzej w materiale o PoE w sieci firmowej i budżecie mocy.
Czego nie kupujesz, kupując wyższą kategorię
Warto mówić o tym uczciwie, ponieważ w tym miejscu łatwo o rozczarowanie:
- wyższa kategoria nie przyspiesza internetu. Przepustowość łącza od operatora jest osobnym ograniczeniem,
- nie przyspiesza urządzeń. Komputer z portem o niższej przepustowości nie zacznie działać szybciej po zastosowaniu Cat6A,
- nie naprawia złego wykonania. Źle zakończony tor Cat6A wypadnie gorzej niż porządnie wykonany Cat6,
- nie jest potrzebna „na wszelki wypadek” wszędzie. Jeżeli trasy są dostępne, a stanowiska typowe, to jest wydatek bez efektu.
Cat6 czy Cat6A: jak podjąć tę decyzję
- Sprawdź, czy kabel będzie dostępny po zakończeniu prac. Jeśli tak, ryzyko niższej kategorii maleje.
- Zaznacz punkty, do których pójdą punkty dostępowe, kamery i urządzenia zasilane po kablu.
- Ustal, czy w firmie jest praca na dużych plikach z zasobu sieciowego.
- Sprawdź długości torów, zwłaszcza do najdalszych pomieszczeń.
- Policz różnicę całego kompletu osprzętu, nie samego kabla.
- Zdecyduj o podziale, a nie o jednej kategorii dla wszystkiego.
- Ustal, czy potrzebny jest pomiar certyfikacyjny, i zapisz to przed umową.
Punkt 5 zwykle rozstrzyga sprawę, ponieważ gdy różnica na całą instalację jest ułamkiem kosztu robocizny, decyzja staje się prosta, a gdy okazuje się znacząca, podział z punktu 6 daje sensowny kompromis.
Jak to robimy
Nie rekomendujemy jednej kategorii dla całego obiektu, ponieważ takie rozwiązanie rzadko jest optymalne, dlatego przechodząc punkt po punkcie, wskazujemy miejsca, w których zapas ma sens, i pokazujemy różnicę na komplecie osprzętu, nie na metrze kabla.
Przy instalacjach, w których kategoria ma znaczenie, ustalamy przed umową, czy wykonujemy pomiar certyfikacyjny, po czym wpisujemy go w zakres i przekazujemy dokumentację powykonawczą wraz z wynikami.
Zakres obejmuje budowę i utrzymanie sieci firmowych, a sposób przygotowania obiektu do dokładnej wyceny opisujemy w materiale o przygotowaniu firmy do wyceny sieci.
Umów bezpłatny przegląd IT i przejdźmy przez to punkt po punkcie, zanim ktokolwiek zacznie kuć.